कोल्हापूर :
भारताच्या कनेक्टिव्हिटीच्या चित्रात आमूलाग्र बदल घडवून आणल्यानंतर जिओ आता एका नव्या पर्वात प्रवेश करत आहे. पहिल्या दशकात ग्राहकसंख्या, डेटा वापर, नेटवर्क विस्तार आणि परवडणाऱ्या मोबाइल इंटरनेटमुळे जिओची ओळख निर्माण झाली. मात्र, आता कंपनीची वाटचाल केवळ दूरसंचार क्षेत्रापुरती मर्यादित राहिलेली नाही. स्वदेशी तंत्रज्ञान, बौद्धिक संपदा, कृत्रिम बुद्धिमत्ता, क्लाउड, एंटरप्राइझ प्लॅटफॉर्म्स आणि ‘मेड-इन-इंडिया’ तंत्रज्ञान जागतिक बाजारपेठेत नेण्याची महत्त्वाकांक्षा यामुळे जिओची नवी ओळख आकार घेत आहे.
जिओच्या दहाव्या वर्धापन दिनानिमित्त जिओ प्लॅटफॉर्म्सचे व्यवस्थापकीय संचालक आकाश अंबानी यांनी कंपनीच्या या बदलत्या दिशेवर भाष्य करताना कनेक्टिव्हिटीसोबत डिजिटल उत्पादने, एंटरप्राइझ सोल्यूशन्स आणि एआय क्षेत्रात भारतातच तंत्रज्ञान विकसित करण्यावर भर दिला. तंत्रज्ञानाचे फायदे मोठ्या प्रमाणावर सर्वांपर्यंत पोहोचवण्याबरोबरच ते जागतिक स्तरावर नेणे, ही या नव्या पर्वाची महत्त्वाची दिशा मानली जात आहे.
नेटवर्क चालवण्यापासून नेटवर्क तंत्रज्ञान विकसित करण्यापर्यंत….
२०१६ मध्ये भारतीय बाजारपेठेत प्रवेश करताना जिओने मोठ्या प्रमाणावर स्वदेशी तंत्रज्ञान क्षमतेवर भर दिला. कंपनीने स्वतःचे 5G कोअर आणि OSS/BSS प्रणाली विकसित केल्या. नेटवर्क ऑपरेशन्स, सेवा व्यवस्थापन आणि बिलिंगसारख्या महत्त्वाच्या प्रक्रिया या सॉफ्टवेअर प्रणालींच्या माध्यमातून हाताळल्या जातात.
यानंतर स्वतंत्र (Standalone) 5G आर्किटेक्चरवर आधारित कोअर, रेडिओ आणि ऑपरेशन्स सॉफ्टवेअरचा समावेश असलेला एंड-टू-एंड 5G तंत्रज्ञान स्टॅक विकसित करण्यात आला. ऑक्टोबर २०२२ ते डिसेंबर २०२३ या कालावधीत देशभरात 5G सेवा विस्तारण्याचा वेगही उल्लेखनीय ठरला.
मार्च २०२६ पर्यंत जिओच्या 5G वापरकर्त्यांची संख्या २६.८ कोटींपेक्षा अधिक झाली होती, तर कंपनीच्या वायरलेस ट्रॅफिकपैकी सुमारे ५५ टक्के ट्रॅफिक 5G वर होता. रिलायन्सच्या आर्थिक वर्ष २०२५-२६ च्या अहवालानुसार, जिओचा एकूण ग्राहकवर्ग ५२.४ कोटींपेक्षा अधिक झाला आहे.
या प्रचंड ग्राहकसंख्येमुळे जिओला आपल्या तंत्रज्ञानाची प्रत्यक्ष वापरातून चाचणी घेण्याची मोठी संधी मिळते. प्रयोगशाळेतील चाचण्यांपेक्षा प्रत्यक्ष मोठ्या नेटवर्कवर तंत्रज्ञानाची कार्यक्षमता तपासणे आणि त्यात सुधारणा करणे ही कंपनीसाठी महत्त्वाची क्षमता ठरते.
बौद्धिक संपदेची नवी कहाणी….
जिओच्या तंत्रज्ञान प्रवासातील आणखी एक महत्त्वाचा टप्पा म्हणजे पेटंट आणि बौद्धिक संपदा. ३१ मार्च २०२६ पर्यंत जिओ प्लॅटफॉर्म्स आणि त्याच्या उपकंपन्यांनी एकत्रितपणे ६,८१७ पेटंट अर्ज दाखल केले होते. त्यातील १,००९ पेटंटना जगभरात मंजुरी मिळाली आहे. या पेटंटमध्ये 4G, 5G, 6G, AI आणि क्लाउड यांसारख्या तंत्रज्ञानांचा समावेश आहे.
२०२६ मध्ये जिओ प्लॅटफॉर्म्सने WIPO च्या २०२५ सालच्या Patent Cooperation Treaty क्रमवारीतील जागतिक टॉप २० मध्ये प्रवेश केला. प्रकाशित PCT अर्जांच्या वाढीच्या आधारे कंपनीने या क्रमवारीत १२वा क्रमांक मिळवला.
यातून दूरसंचार तंत्रज्ञानाचा वापर करणाऱ्या कंपनीपासून स्वतःची बौद्धिक संपदा निर्माण करणाऱ्या तंत्रज्ञान कंपनीकडे होत असलेला बदल स्पष्ट होतो. भविष्यात ही बौद्धिक संपदा विविध बाजारपेठांमध्ये वापरता येण्याबरोबरच परवाना आणि व्यावसायिक तंत्रज्ञानाच्या माध्यमातून उत्पन्नाचे साधन ठरू शकते.
भारतीय गरजांमधून विकसित होणारे तंत्रज्ञान….
भारतासारख्या मोठ्या आणि विविधतेने भरलेल्या देशातील तंत्रज्ञानविषयक गरजा वेगळ्या आहेत. प्रचंड लोकसंख्या, भौगोलिक विविधता, असमान पायाभूत सुविधा आणि कमी खर्चात डिजिटल सेवा उपलब्ध करून देण्याची आवश्यकता या पार्श्वभूमीवर जिओच्या तंत्रज्ञानाचा विकास झाला आहे.
घरगुती ब्रॉडबँड हे त्याचे एक उदाहरण आहे. प्रत्येक घरापर्यंत फायबर पोहोचवणे अनेक भागांत खर्चिक आणि वेळखाऊ ठरू शकते. त्यामुळे फायबर तैनात करणे कठीण असलेल्या भागांसाठी जिओने Point-to-Multipoint Unlicensed Band Radio (UBR) तंत्रज्ञान विकसित केले.
मार्च २०२६ पर्यंत जिओच्या फिक्स्ड ब्रॉडबँड कनेक्शन्सची संख्या २.७ कोटींच्या पुढे गेली होती. भारताच्या फिक्स्ड ब्रॉडबँड बाजारपेठेत कंपनीचा वाटा सुमारे ४३ टक्के असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.
जिओच्या रेडिओ तंत्रज्ञानामध्ये मॅक्रो बेस स्टेशन्स, आउटडोअर व इनडोअर स्मॉल सेल्स, मिलिमीटर-वेव्ह उत्पादने आणि 5G-Wi-Fi तंत्रज्ञानाचा समावेश आहे. कंपनीने 1 Tbps यूजर-प्लेन फंक्शन आणि ‘5G-in-a-box’ या स्वरूपातील कॉम्पॅक्ट स्टँडअलोन प्रायव्हेट नेटवर्क सोल्यूशनसारखी उत्पादनेही विकसित केली आहेत.
तंत्रज्ञान वापरणाऱ्यापासून निर्यातदाराकडे….
जिओच्या या प्रवासातील महत्त्वाचा बदल म्हणजे स्वतःच्या नेटवर्कसाठी विकसित केलेले तंत्रज्ञान इतर कंपन्यांसाठी उपलब्ध करून देण्याची शक्यता. मोबाइल कनेक्टिव्हिटी स्टॅक, होम ब्रॉडबँड स्टॅक आणि मॅनेज्ड ऑटोनॉमस कनेक्टिव्हिटी स्टॅक जागतिक बाजारपेठेसाठी विकसित करण्याच्या दिशेने कंपनीने संकेत दिले आहेत.
यामुळे जिओसमोर दूरसंचार ऑपरेटर्स आणि एंटरप्रायझेसना तंत्रज्ञान पुरवण्याची नवी व्यावसायिक संधी निर्माण होऊ शकते. विशेष म्हणजे या तंत्रज्ञानाची चाचणी स्वतःच्या मोठ्या नेटवर्कवर झालेली असल्याने प्रत्यक्ष वापराचा अनुभव ही त्याची महत्त्वाची जमेची बाजू ठरू शकते.
भारताच्या दृष्टीनेही हा बदल महत्त्वाचा आहे. एकेकाळी जागतिक दूरसंचार तंत्रज्ञानाचा मोठा ग्राहक असलेला देश आता स्वतः विकसित केलेले तंत्रज्ञान इतर बाजारपेठांमध्ये पोहोचवण्याच्या दिशेने वाटचाल करू शकतो.
एंटरप्राइझ, क्लाउड आणि एआय…
जिओचे तंत्रज्ञान आता केवळ मोबाइल नेटवर्कपुरते मर्यादित राहिलेले नाही. प्रायव्हेट 5G, एज कॉम्प्युटिंग, क्लाउड प्लॅटफॉर्म्स, नेटवर्क स्लायसिंग आणि ऑटोनॉमस नेटवर्क मॅनेजमेंट यामुळे एंटरप्राइझ क्षेत्रात नव्या संधी निर्माण होत आहेत.
कंपनीने ‘AI Everywhere, For Everyone’ ही व्यापक संकल्पना मांडली आहे. कनेक्टिव्हिटी, कॉम्प्युटिंग इन्फ्रास्ट्रक्चर आणि डिजिटल प्लॅटफॉर्म्स यांची सांगड घालत AI चा वापर नेटवर्क, ऑपरेशन्स आणि ग्राहकाभिमुख सेवांमध्ये वाढवण्यावर भर दिला जात आहे.
भारतीय बाजारपेठेतील मोठ्या प्रमाणावर उपलब्ध असलेला डेटा, डिजिटल वापराचे वाढते प्रमाण आणि मोठी ग्राहकसंख्या यामुळे AI आधारित सेवांच्या विकासासाठी मोठे व्यासपीठ उपलब्ध होऊ शकते.
6G कडे वाटचाल….
5G नंतरच्या 6G तंत्रज्ञानातही जिओने लक्ष केंद्रित केले आहे. कंपनीच्या पेटंट पोर्टफोलिओमध्ये 6G तंत्रज्ञानाचा समावेश आहे. भविष्यातील जागतिक तंत्रज्ञान मानके निश्चित करण्याच्या प्रक्रियेत सहभागी होणे हे कोणत्याही देशासाठी महत्त्वाचे मानले जाते.
तंत्रज्ञान मानकांच्या निर्मितीत योगदान देणाऱ्या देशांना केवळ तंत्रज्ञान स्वीकारण्याऐवजी त्याच्या विकासात भूमिका बजावण्याची संधी मिळते. त्यातून बौद्धिक संपदा, तंत्रज्ञान आर्किटेक्चर आणि भविष्यातील परवाना संधी यांचे महत्त्व वाढते.
भारतासाठी ही दिशा दीर्घकालीनदृष्ट्या महत्त्वाची ठरू शकते. भविष्यातील तंत्रज्ञान विकसित झाल्यानंतर ते स्वीकारण्याऐवजी तंत्रज्ञानाच्या निर्मितीच्या प्रक्रियेतच भारताचा सहभाग वाढणे, हा त्यातील महत्त्वाचा पैलू आहे.
दुसऱ्या दशकातील नवे पर्व….
जिओच्या पहिल्या दशकाने भारतात डिजिटल कनेक्टिव्हिटीचे मोठ्या प्रमाणावर लोकशाहीकरण केले. आता दुसऱ्या दशकात कंपनीसमोर तंत्रज्ञान निर्मिती, बौद्धिक संपदा आणि जागतिक विस्ताराचे नवे आव्हान आहे.
स्वदेशी 5G स्टॅक, हजारो पेटंट्स, मोठ्या प्रमाणावर प्रत्यक्ष वापरातून मिळणारा अनुभव, ब्रॉडबँड तंत्रज्ञान, एंटरप्राइझ सोल्यूशन्स, क्लाउड, AI आणि 6G या सर्वांचा विचार केला तर जिओची वाटचाल दूरसंचाराच्या पारंपरिक चौकटीपलीकडे जाताना दिसते.
भारतामध्ये तंत्रज्ञान विकसित करणे, ते भारतीय प्रमाणावर प्रत्यक्ष वापरातून सिद्ध करणे आणि त्यानंतर जागतिक बाजारपेठेत पोहोचवणे—ही दिशा पुढील काळात जिओच्या व्यवसायाची आणि तंत्रज्ञान धोरणाची महत्त्वाची ओळख ठरू शकते.
त्यामुळे जिओचे पुढील पर्व केवळ ‘भारताला जोडण्याचे’ नसून ‘भारतात तंत्रज्ञान निर्माण करून ते जगाशी जोडण्याचे’ ठरू शकते. भारतीय तंत्रज्ञान क्षेत्रासाठीही हा बदल व्यापक संधींचा नवा अध्याय उघडणारा ठरू शकतो.
——————————
भारताच्या कनेक्टिव्हिटीच्या चित्रात आमूलाग्र बदल घडवून आणल्यानंतर जिओ आता एका नव्या पर्वात प्रवेश करत आहे. पहिल्या दशकात ग्राहकसंख्या, डेटा वापर, नेटवर्क विस्तार आणि परवडणाऱ्या मोबाइल इंटरनेटमुळे जिओची ओळख निर्माण झाली. मात्र, आता कंपनीची वाटचाल केवळ दूरसंचार क्षेत्रापुरती मर्यादित राहिलेली नाही. स्वदेशी तंत्रज्ञान, बौद्धिक संपदा, कृत्रिम बुद्धिमत्ता, क्लाउड, एंटरप्राइझ प्लॅटफॉर्म्स आणि ‘मेड-इन-इंडिया’ तंत्रज्ञान जागतिक बाजारपेठेत नेण्याची महत्त्वाकांक्षा यामुळे जिओची नवी ओळख आकार घेत आहे.
जिओच्या दहाव्या वर्धापन दिनानिमित्त जिओ प्लॅटफॉर्म्सचे व्यवस्थापकीय संचालक आकाश अंबानी यांनी कंपनीच्या या बदलत्या दिशेवर भाष्य करताना कनेक्टिव्हिटीसोबत डिजिटल उत्पादने, एंटरप्राइझ सोल्यूशन्स आणि एआय क्षेत्रात भारतातच तंत्रज्ञान विकसित करण्यावर भर दिला. तंत्रज्ञानाचे फायदे मोठ्या प्रमाणावर सर्वांपर्यंत पोहोचवण्याबरोबरच ते जागतिक स्तरावर नेणे, ही या नव्या पर्वाची महत्त्वाची दिशा मानली जात आहे.
नेटवर्क चालवण्यापासून नेटवर्क तंत्रज्ञान विकसित करण्यापर्यंत….
२०१६ मध्ये भारतीय बाजारपेठेत प्रवेश करताना जिओने मोठ्या प्रमाणावर स्वदेशी तंत्रज्ञान क्षमतेवर भर दिला. कंपनीने स्वतःचे 5G कोअर आणि OSS/BSS प्रणाली विकसित केल्या. नेटवर्क ऑपरेशन्स, सेवा व्यवस्थापन आणि बिलिंगसारख्या महत्त्वाच्या प्रक्रिया या सॉफ्टवेअर प्रणालींच्या माध्यमातून हाताळल्या जातात.
यानंतर स्वतंत्र (Standalone) 5G आर्किटेक्चरवर आधारित कोअर, रेडिओ आणि ऑपरेशन्स सॉफ्टवेअरचा समावेश असलेला एंड-टू-एंड 5G तंत्रज्ञान स्टॅक विकसित करण्यात आला. ऑक्टोबर २०२२ ते डिसेंबर २०२३ या कालावधीत देशभरात 5G सेवा विस्तारण्याचा वेगही उल्लेखनीय ठरला.
मार्च २०२६ पर्यंत जिओच्या 5G वापरकर्त्यांची संख्या २६.८ कोटींपेक्षा अधिक झाली होती, तर कंपनीच्या वायरलेस ट्रॅफिकपैकी सुमारे ५५ टक्के ट्रॅफिक 5G वर होता. रिलायन्सच्या आर्थिक वर्ष २०२५-२६ च्या अहवालानुसार, जिओचा एकूण ग्राहकवर्ग ५२.४ कोटींपेक्षा अधिक झाला आहे.
या प्रचंड ग्राहकसंख्येमुळे जिओला आपल्या तंत्रज्ञानाची प्रत्यक्ष वापरातून चाचणी घेण्याची मोठी संधी मिळते. प्रयोगशाळेतील चाचण्यांपेक्षा प्रत्यक्ष मोठ्या नेटवर्कवर तंत्रज्ञानाची कार्यक्षमता तपासणे आणि त्यात सुधारणा करणे ही कंपनीसाठी महत्त्वाची क्षमता ठरते.
बौद्धिक संपदेची नवी कहाणी….
जिओच्या तंत्रज्ञान प्रवासातील आणखी एक महत्त्वाचा टप्पा म्हणजे पेटंट आणि बौद्धिक संपदा. ३१ मार्च २०२६ पर्यंत जिओ प्लॅटफॉर्म्स आणि त्याच्या उपकंपन्यांनी एकत्रितपणे ६,८१७ पेटंट अर्ज दाखल केले होते. त्यातील १,००९ पेटंटना जगभरात मंजुरी मिळाली आहे. या पेटंटमध्ये 4G, 5G, 6G, AI आणि क्लाउड यांसारख्या तंत्रज्ञानांचा समावेश आहे.
२०२६ मध्ये जिओ प्लॅटफॉर्म्सने WIPO च्या २०२५ सालच्या Patent Cooperation Treaty क्रमवारीतील जागतिक टॉप २० मध्ये प्रवेश केला. प्रकाशित PCT अर्जांच्या वाढीच्या आधारे कंपनीने या क्रमवारीत १२वा क्रमांक मिळवला.
यातून दूरसंचार तंत्रज्ञानाचा वापर करणाऱ्या कंपनीपासून स्वतःची बौद्धिक संपदा निर्माण करणाऱ्या तंत्रज्ञान कंपनीकडे होत असलेला बदल स्पष्ट होतो. भविष्यात ही बौद्धिक संपदा विविध बाजारपेठांमध्ये वापरता येण्याबरोबरच परवाना आणि व्यावसायिक तंत्रज्ञानाच्या माध्यमातून उत्पन्नाचे साधन ठरू शकते.
भारतीय गरजांमधून विकसित होणारे तंत्रज्ञान….
भारतासारख्या मोठ्या आणि विविधतेने भरलेल्या देशातील तंत्रज्ञानविषयक गरजा वेगळ्या आहेत. प्रचंड लोकसंख्या, भौगोलिक विविधता, असमान पायाभूत सुविधा आणि कमी खर्चात डिजिटल सेवा उपलब्ध करून देण्याची आवश्यकता या पार्श्वभूमीवर जिओच्या तंत्रज्ञानाचा विकास झाला आहे.
घरगुती ब्रॉडबँड हे त्याचे एक उदाहरण आहे. प्रत्येक घरापर्यंत फायबर पोहोचवणे अनेक भागांत खर्चिक आणि वेळखाऊ ठरू शकते. त्यामुळे फायबर तैनात करणे कठीण असलेल्या भागांसाठी जिओने Point-to-Multipoint Unlicensed Band Radio (UBR) तंत्रज्ञान विकसित केले.
मार्च २०२६ पर्यंत जिओच्या फिक्स्ड ब्रॉडबँड कनेक्शन्सची संख्या २.७ कोटींच्या पुढे गेली होती. भारताच्या फिक्स्ड ब्रॉडबँड बाजारपेठेत कंपनीचा वाटा सुमारे ४३ टक्के असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.
जिओच्या रेडिओ तंत्रज्ञानामध्ये मॅक्रो बेस स्टेशन्स, आउटडोअर व इनडोअर स्मॉल सेल्स, मिलिमीटर-वेव्ह उत्पादने आणि 5G-Wi-Fi तंत्रज्ञानाचा समावेश आहे. कंपनीने 1 Tbps यूजर-प्लेन फंक्शन आणि ‘5G-in-a-box’ या स्वरूपातील कॉम्पॅक्ट स्टँडअलोन प्रायव्हेट नेटवर्क सोल्यूशनसारखी उत्पादनेही विकसित केली आहेत.
तंत्रज्ञान वापरणाऱ्यापासून निर्यातदाराकडे….
जिओच्या या प्रवासातील महत्त्वाचा बदल म्हणजे स्वतःच्या नेटवर्कसाठी विकसित केलेले तंत्रज्ञान इतर कंपन्यांसाठी उपलब्ध करून देण्याची शक्यता. मोबाइल कनेक्टिव्हिटी स्टॅक, होम ब्रॉडबँड स्टॅक आणि मॅनेज्ड ऑटोनॉमस कनेक्टिव्हिटी स्टॅक जागतिक बाजारपेठेसाठी विकसित करण्याच्या दिशेने कंपनीने संकेत दिले आहेत.
यामुळे जिओसमोर दूरसंचार ऑपरेटर्स आणि एंटरप्रायझेसना तंत्रज्ञान पुरवण्याची नवी व्यावसायिक संधी निर्माण होऊ शकते. विशेष म्हणजे या तंत्रज्ञानाची चाचणी स्वतःच्या मोठ्या नेटवर्कवर झालेली असल्याने प्रत्यक्ष वापराचा अनुभव ही त्याची महत्त्वाची जमेची बाजू ठरू शकते.
भारताच्या दृष्टीनेही हा बदल महत्त्वाचा आहे. एकेकाळी जागतिक दूरसंचार तंत्रज्ञानाचा मोठा ग्राहक असलेला देश आता स्वतः विकसित केलेले तंत्रज्ञान इतर बाजारपेठांमध्ये पोहोचवण्याच्या दिशेने वाटचाल करू शकतो.
एंटरप्राइझ, क्लाउड आणि एआय…
जिओचे तंत्रज्ञान आता केवळ मोबाइल नेटवर्कपुरते मर्यादित राहिलेले नाही. प्रायव्हेट 5G, एज कॉम्प्युटिंग, क्लाउड प्लॅटफॉर्म्स, नेटवर्क स्लायसिंग आणि ऑटोनॉमस नेटवर्क मॅनेजमेंट यामुळे एंटरप्राइझ क्षेत्रात नव्या संधी निर्माण होत आहेत.
कंपनीने ‘AI Everywhere, For Everyone’ ही व्यापक संकल्पना मांडली आहे. कनेक्टिव्हिटी, कॉम्प्युटिंग इन्फ्रास्ट्रक्चर आणि डिजिटल प्लॅटफॉर्म्स यांची सांगड घालत AI चा वापर नेटवर्क, ऑपरेशन्स आणि ग्राहकाभिमुख सेवांमध्ये वाढवण्यावर भर दिला जात आहे.
भारतीय बाजारपेठेतील मोठ्या प्रमाणावर उपलब्ध असलेला डेटा, डिजिटल वापराचे वाढते प्रमाण आणि मोठी ग्राहकसंख्या यामुळे AI आधारित सेवांच्या विकासासाठी मोठे व्यासपीठ उपलब्ध होऊ शकते.
6G कडे वाटचाल….
5G नंतरच्या 6G तंत्रज्ञानातही जिओने लक्ष केंद्रित केले आहे. कंपनीच्या पेटंट पोर्टफोलिओमध्ये 6G तंत्रज्ञानाचा समावेश आहे. भविष्यातील जागतिक तंत्रज्ञान मानके निश्चित करण्याच्या प्रक्रियेत सहभागी होणे हे कोणत्याही देशासाठी महत्त्वाचे मानले जाते.
तंत्रज्ञान मानकांच्या निर्मितीत योगदान देणाऱ्या देशांना केवळ तंत्रज्ञान स्वीकारण्याऐवजी त्याच्या विकासात भूमिका बजावण्याची संधी मिळते. त्यातून बौद्धिक संपदा, तंत्रज्ञान आर्किटेक्चर आणि भविष्यातील परवाना संधी यांचे महत्त्व वाढते.
भारतासाठी ही दिशा दीर्घकालीनदृष्ट्या महत्त्वाची ठरू शकते. भविष्यातील तंत्रज्ञान विकसित झाल्यानंतर ते स्वीकारण्याऐवजी तंत्रज्ञानाच्या निर्मितीच्या प्रक्रियेतच भारताचा सहभाग वाढणे, हा त्यातील महत्त्वाचा पैलू आहे.
दुसऱ्या दशकातील नवे पर्व….
जिओच्या पहिल्या दशकाने भारतात डिजिटल कनेक्टिव्हिटीचे मोठ्या प्रमाणावर लोकशाहीकरण केले. आता दुसऱ्या दशकात कंपनीसमोर तंत्रज्ञान निर्मिती, बौद्धिक संपदा आणि जागतिक विस्ताराचे नवे आव्हान आहे.
स्वदेशी 5G स्टॅक, हजारो पेटंट्स, मोठ्या प्रमाणावर प्रत्यक्ष वापरातून मिळणारा अनुभव, ब्रॉडबँड तंत्रज्ञान, एंटरप्राइझ सोल्यूशन्स, क्लाउड, AI आणि 6G या सर्वांचा विचार केला तर जिओची वाटचाल दूरसंचाराच्या पारंपरिक चौकटीपलीकडे जाताना दिसते.
भारतामध्ये तंत्रज्ञान विकसित करणे, ते भारतीय प्रमाणावर प्रत्यक्ष वापरातून सिद्ध करणे आणि त्यानंतर जागतिक बाजारपेठेत पोहोचवणे—ही दिशा पुढील काळात जिओच्या व्यवसायाची आणि तंत्रज्ञान धोरणाची महत्त्वाची ओळख ठरू शकते.
त्यामुळे जिओचे पुढील पर्व केवळ ‘भारताला जोडण्याचे’ नसून ‘भारतात तंत्रज्ञान निर्माण करून ते जगाशी जोडण्याचे’ ठरू शकते. भारतीय तंत्रज्ञान क्षेत्रासाठीही हा बदल व्यापक संधींचा नवा अध्याय उघडणारा ठरू शकतो.
——————————
